يك از آن‌ها ديگرى را بكشد . » « 1 » سياست منصور اين بود كه دو دشمن را به وسيله همديگر دفع كند ، همان‌گونه كه با عمويش عبد اللّه بن على و ابو مسلم خراسانى انجام داد . منصور ، سپاهى شامل چهار هزار سوار به فرماندهى عيسى بن موسى فراهم كرد ، سپس سپاه ديگرى شامل پنج هزار جنگ‌جو به فرماندهى حميد بن قحطبه طايى به آن افزود و سپاهيان را به اسب و استر و سلاح و آذوقه تجهيز كرد . « 2 » بيشتر سربازان اين دو سپاه كه منصور براى سركوب قيام نفس زكيه فرستاد از خراسانيان بودند . در حقيقت ، تدبير منصور اين بود كه سپاه را از ميان اعراب انتخاب نكند ، تا مبادا تحت تأثير حرمت مدينه و شأن شورشيان كه از اهل بيت علوى بودند ، قرار گيرند و تهاجم او بىاثر و عاقبت كار خطرناك شود ؛ [ هم‌چنان‌كه ] سياست منصور از ابتدا چنين بود كه سركشان عجم را با عرب سركوب مىكرد تا آن‌كه اركان دولتش استوار و مشكلات آن حل شد . « 3 » پيش از آن‌كه عيسى بن موسى به سرزمين حجاز برود ، منصور او را خواست و با او سخن گفت و روش برخورد با قيام را برايش ترسيم كرد و سفارش نمود با مردم مدينه به نيكى رفتار كند و آنچه را خليفه اموى ، يزيد بن معاويه با مردم مدينه كرده بود ، به يادش آورد ؛ پس منصور به او گفت : « اى ابا موسى ! وقتى به مدينه رسيدى ، محمد بن عبد اللّه بن حسن را به اطاعت و پيوستن به جماعت مسلمانان دعوت كن ، اگر دعوتت را اجابت كرد او را بپذير ، اگر از تو گريخت او را دنبال نكن ، و اگر فقط طالب جنگ بود ، با او بجنگ و از خدا يارى بگير . اگر بر او چيره شدى مردم مدينه را خوار مكن و از ايشان درگذر ؛ چراكه آن‌ها اصل و عشيره و فرزندان مهاجران و انصارند ، و همسايگان آرامگاه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىباشند . اين وصيت من به تو بود ، و نه آن‌طور كه يزيد بن معاويه ، سردارش مسلم بن عقبه را وصيت كرد ؛ « 4 » يزيد وقتى او را به مدينه مىفرستاد ، دستور داد

--> ( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 204 . ( 2 ) . همان ، ج 6 ، ص 205 / مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 307 . ( 3 ) . جومرد ، أبو جعفر المنصور ، ص 188 . ( 4 ) . ابن قتيبه ، وصيت يزيد بن معاويه را به مسلم بن عقبه در آن هنگام كه او را براى جنگ با ابن زبير كه در -